• Raport z kwerend
• Rodzina
• Instytucje edukacyjne
• Zdrowie i rozwój fizyczny dzieci
• Zajęcia dodatkowe, dzieci w kulturze
• Dostęp do nowych technologii

• Wprowadzenie
• Zasady dobrej edukacji
• Z czym musimy się zmierzyć
• Co można zrobić

Zgodnie z Ustawą o systemie oświaty uczniowie objęci są świadczeniami profilaktycznej opieki zdrowotnej. Szczegółowe kwestie określa Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dn. 28 sierpnia 2009 roku w sprawie profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą. Na podstawie badań Instytutu Matki i Dziecka wyróżniono cztery główne grupy nierówności między szkołami realizowane przez pielęgniarki szkolne:

• Brak gabinetu profilaktycznego na terenie szkół szczególnie wiejskich.
• Znacznie mniejsze odsetki uczniów uczestniczących w programach edukacji zdrowotnej realizowanej przez pielęgniarki szkolne.
• Mniejsze odsetki uczniów szkół podstawowych, u których przeprowadzono grupową profilaktykę próchnicy zębów.
• Większa liczba uczniów przypadających na etat pielęgniarki szkolnej.

Największą szansę wykrycia deficytów rozwojowych dają przedszkola, na wsiach bardzo dużo dzieci do nich nie chodzi. Ewentualne deficyty rozwojowe można zdiagnozować dopiero przy okazji bilansu sześciolatka. Badania dzieci gwarantowane w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej określa Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dn.29 sierpnia 2009 roku w sprawie świadczeń gwarantowanych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej. W wieku 2 lat powinien być wykonywany bilans zdrowia, w tym badania lekarskie podmiotowei przedmiotowe. W wieku 4 lat powinien nastąpić kolejny bilans zdrowia (ocena obecności czynników ryzyka uszkodzenia słuchu, badania lekarskie podmiotowe i przedmiotowe, pomiar wzrostu i masy ciała, psychomotorycznego i społecznego oraz test rozwoju reakcji słuchowych, oraz ocena rozwoju mowy. Informacje na temat stanu zdrowia dzieci gromadzą wojewódzkie centra zdrowia zdrowia publicznego.Kolejne bilanse powinny być przeprowadzone w 6, 10, 14 i 18 roku życia. Informacje o dziecku są rozproszone: najpierw w szpitalu położniczym, teoretycznie o stanie dziecka powinna być zawiadomiona pielęgniarka środowiskowa, która powinna informować lekarza rodzinnego i opiekę społeczną. W praktyce instytucja pielęgniarki środowiskowej przestała istnieć. Testy przesiewowe i badania kontrolne określonych grup wiekowych nie są w stanie zdiagnozować negatywnych trendów.

Dostęp do pediatrów jest utrudniony. Średnia wieku lekarzy pediatrów to 55 lat. Nabór do zawodu i zainteresowanie zawodem lekarza pediatry zupełnie nie odpowiada obecnym i przyszłym potrzebom. Publiczna opieka zdrowotna jest bezpłatna. Jednak ze względu na długie terminy oczekiwania na wizytę u lekarza, rodzice decydują się na wykupienie pakietów w prywatnych firmach świadczących usługi zdrowotne. Z oczywistych powodów dostęp do tego rodzaju usług jest uzależniony od sytuacji materialnej rodziny. Bezpłatny jest także pakiet szczepień obowiązkowych, nie obejmuje jednak szczepień przeciwko pneumokokom, meningokokom, rotawirusom, kleszczowemu zapaleniu mózgu czy grypie.

Przeprowadzone w roku 2004 badania GUS stwierdziły niepełnosprawność 291,3 tys. dzieci. Znacznie więcej dzieci w wieku 5-19 lat ma problemy ze słuchem, wzrokiem w mówieniu i poruszaniu się. 20,7% populacji w wieku 5-19 lat cierpi na choroby przewlekłe i są to najczęściej alergie 577,8 tys.dzieci, astma 279.3 tys., choroby kręgosłupa 149.1 tys., przewlekłe stany lękowe depresja lub zaburzenia zachowania 114,2tys., choroby serca i układu krążenia 109,5tys., choroby nerek i układu moczowego 85,2tys., padaczka 40.9 tys., cukrzyca 8,1 tys. Na podstawie tych danych można oszacować, że co szósty uczeń ma długotrwałe kłopoty ze zdrowiem, a co piąty potrzebuje opieki z powodu choroby przewlekłej. Tymczasem tylko 2,2% uczniów ma opinie bądź orzeczenia o specjalnych potrzebach edukacyjnych, wydawane na wniosek rodziców. Wnikliwa analiza informacji medycznych, informacji docierających od rodziców prowadzi do wniosku, że zagrożone są prawa ucznów przewlekle chorych do równych szans edukacyjnych oraz adekwatnej do potrzeb opieki medycznej. Brakuje międzyresortowej koordynacji, która stwarzałaby takie szanse dzieciom przwlekle chorym.

Dzieci w wieku szkolnym ze wzgłędu na intensywny etap rozwoju fizycznego i czas dojrzewania oraz na wysiłek jaki muszą wkładać w naukę są szczególnie narażone na negatywne skutki niedożywiania. Jaka jest skala problemu w Polsce, ile jest niedożywionych dzieci? Niedożywienie dzieci zazwyczaj kojarzone jest z grupą rodzin o niskim statusie materialnym, których po prostu nie stać na zapewnienie dzieciom odpowiedniej diety. Tymczasem eksperci zwracają uwagę, że złe żywienie dzieci niekoniecznie musi wynikać z sytuacji finansowej rodziny, ale może być korelantem niskiej świadomości lub obojętności rodziców. Dieta polskich dzieci charakteryzuje się brakiem wapnia i witaminy D. Za mało jest mleka, jego przetworów i ryb. Natomiast więcej niż zaleca się mięsa i wędlin, przetworów garmażeryjnych, słodyczy, słodzonych i gazowanych przetworów. Znaczny niedobór żelaza stwierdzono w diecie dzieci w wieku 1-3 lat.W diecie małych dzieci występują niedobory jodu.

W ramach reformy programowej wychowania przedszkolnego wskazano, że co najmniej jedna piąta czasu powinna być spędzana z dziećmi w ogrodzie, na boisku czy w parku, gdzie powinny być organizowane gry i zabawy ruchowe. Zajęcia z wychowania fizycznego inaczej określone są dla edukacji wczesnoszkolnej (I-III), a inaczej dla II etapu edukacji (IV-VI). II etap wyznacza ustawa z 18.stycznia 1996 roku o kulturze fizycznej oraz Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dn.19 sierpnia 2009 r. w sprawie dopuszczalnych form realizacji dwóch godzin obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego, które obowiązuje od 1 września 2009 roku, wskazuje na 4 godziny tygodniowo jako obowiązkowe w tych klasach. Z czterech godzin dwie mogą być realizowane w formie zajęć sportowych, zajęć rekreacyjno-zdrowotnych, zajęć tanecznych lub aktywnych form turystyki. Zajęcia te mogą być realizowane jako zajęcia lekcyjne, pozalekcyjne lub pozaszkolne. W rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dn.23 marca 2009 roku zmieniającym rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych wskazuje się, że w trzyletnim okresie nauczania (I-III) uczeń powinien mieć zorganizowane 290 godzin wychowania fizycznego.